نقش سوگیری شناختی زیان‌گریزی و نتایج آن در نظام مسئولیت مدنی ایران با تکیه بر نظریه‌ چشم‌انداز

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 گروه حقوق خصوص ی و اقتصادی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران ، ایران.

چکیده
در اقتصاد متعارف تصمیمات افراد براساس الگوی عقلایی مبتنی بر منطق هزینه - سود اتخاذ می­­گردد. در مقابل نگرش رفتاری که دستاورد آموزه­های اقتصاد رفتاری است، معتقد است که در جهان واقعی تصمیم­گیری­ها توسط انسان واقعی (و نه انسان اقتصادی) در مورد مسائل واقعی به شیوه­ای که در الگوهای عقلایی تصمیم­گیری (هزینه_سود) تعریف شده است، انجام نمی­شود بلکه فرایند تصمیم­گیری متأثر از سوگیری­های شناختی است.
یکی از نظریه­هایی که در حوزه­ اقتصاد رفتاری به تأثیر این سوگیری­ها بر تصمیمات افراد اشاره­ می­کند، نظریه­ چشم­انداز است که بیان کننده­ تأثیر سوگیری زیان­گریزی بر فرایند تصمیم­گیری است. در این مقاله تأثیر سوگیری زیان­گریزی بر نحوه­ تصمیم­گیری قانونگذار را بر اساس نظریه چشم انداز و آموزه­های اقتصاد رفتاری بررسی می­کنیم.
یافته­های این مقاله مؤید وجود تفکر مبتنی بر زیان­گریزی در نظام مسئولیت مدنی ایران است که بازتاب آن در جای جای پیکره­ نظام مسئولیت از جمله در وضع ابزارهای مناسب اقامه­ دعوی، مبانی مسئولیت، اصول و قواعد جبران خسارت نیز نمودار می­گردد. در این مقاله با استفاده از نظریه چشم­انداز ضمن یافتن ردپای سوگیری شناختی زیان­گریزی، به ارزیابی جایگاه سوگیری مزبور و نتایج آن در نظام مسئولیت می­پردازیم تا از این طریق تصویر واقعی­تری از مدل تصمیم­گیری قانونگذار ارائه نمائیم.

کلیدواژه‌ها


©2023 The author(s). This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0)

[1]. Kanhman,Daniel.Tversky,Amos. (1979). Prospect Theory:An Analysis of Decision under risk. Econometrica Society Journal, 263-292.
[2]. Shavell, Steven. (1980). Strict Liability versus Negligence, Journal of Legal Studies, PP.1-25.
[3].Shoari Nejad, Ali Akbar. (1985). Dictionary of Behavioral Sciences, first edition, Tehran: Amir Kabir Publishing House.
[4]. Kahneman, Daniel; Tver Samuelson, Wiilliam; Zeckhauser, Richard J. (1988). Status Quo Bias in Decisiom Making. Journal of Risk and Uncertainty, 7-59.
[5]. Tabatabai Yazdi, Seyed Mohammad Kazem (1990). Urwa al-Wuthqa. Beirut, Qom: Maktan-al Vokala Imam Khomeini, Esmaili Publication.
[6]. Makarem Shirzai, Nasser. (1991). The rules of jurisprudence, Volume 1. Qom: Publications of the School of Imam Amir al-Mu’minin (AS)
[7]. Tversky, Amos. (1992). Advances in Prospect Theory, Cumulative Representation of Uncertainty. Journal of Risk and Uncertainty, 297-323.
[8]. Seraux, A. (1992). Droit des Oligation. Paris: Presses Universitaires de France.
 [9]. Qomi, Mirza Abolghasem (1992). Jame’ al-Shatat fi Ujubat al-Su’alat, Vol. 1, Tehran: Kayhan Publication
 [10]. Mousavi Bojnourdi, Mirza Hassan (1993). The Rules of Jurisprudence, Vol. 1. Qom: Esmailian Publication.
[11]. Tabatabai, Seyed Ali. (1994). Riyazol al-Masael, Vol. 2. Qom: Eslami Publication.
[12]. Lorassa, Michelle (1996), Civil Liability Law, (Mohammad Ashtari Trans.) Lawyers Publications
[13]. Naraqi (Fadhil), Ahmad ibn Muhammad Mahdi (1997). Awa’id al-ayyam. Qom: Islamic Propaganda Office.
[14]. Irvani, Bagher (1997). Rules of Jurisprudence, Vol. 1. Qom: Institute of Jurisprudence for Printing and Publishing.
 [15]. Maraghei, Abdol Fattah bin Ali (Mir Abdol Fattah) (1998). Al-Anawi, Vol. 1. Qom: Islamic Sciences Publishing Center.
[16]. Dawnay, Emma; Shah, Hetan;. (2005). Behavioral Economics: Seven Principles for Policy-Makers. New Economic Foundation (nef July).
 [17]. Babaei, Iraj. (2005). Critique of the Principle of the Compensability of All Damages in Iranian civil liability law. Public Law Research, 45-82.
 [18]. Lotfi, Asadullah (2006). Rules of Civil Jurisprudence. Tehran: SAMT Publications.
 [19]. Katouzian, Naser (2006). An Introduction to Law and A Study in the Iranian Legislative System. Tehran: Sherkat Sahami Enteshar Publications.
 [20]. Mohaghegh Damad, Mostafa (2007). Rules of Jurisprudence. Tehran: Islamic Sciences Publishing Center.
 [21]. Katouzian, Naser (2007). Non-contractual Obligations, Tehran: University of Tehran Press.
[22]. Crisp, R. (2008). Well-Being Standard Encyclopedia of Philosphy.
[23] Sunstein, C. Thaler, R. (2008). Nudge. New Haven & London: Yale University Press.
[24]. Visscher, Louis T. (2008) Tort Damages, Rotterdam Institute of Law And Economics, Working Paper Series, N.2008/02, P.15-17.
[25]. Moshref Javadi, Mohammad Hassan (2009). Theory and Problems of Microeconomics. Isfahan: Research Center Publications.
[26]. Allama Helli, Hassan Bin Yusof (2009). Tazkareh al-Foqhaha, 1st Ed., Qom: Al-Bayt
 [27]. Visscher, Louis T. (2009) Tort Damages, Tort Law & Economics, Encyclopedia of Law and Economics, 2nd Ed. Cheltenham, UK, Edward Elgar.
[28]. Rachlinski, J. (2009). Behavioral Law and Economics,Vol.1. Cheltenham,Uk: Edvar Elgar Publishing Limited.
[29]. Rahimi, Habibollah (2009). Unjust Enrichment (A Comparative Study). Tehran: First Edition, Enteshar Co.
[30]. Kahneman, D. (2011). Thinking.Fast and Slow. New York: Straus and Giroux.
[31]. Arabi, Hadi (2011). A Comparative Study of Welfare and Prosperity Theories. Bi-Quarterly Journal of Economic Research, 61-87.
[32]. Karami, Mohammad Mehdi; Pourmand, Mohammad (2011). Jurisprudential Foundations of Islamic Economics. Qom: SAMT Publications.
 [33]. Zamir, E. (2012). Loss Aversion and The Law. Vanderbilt Law Review,vol. 65, no.3, 829-895.
[34].  Wilke A. and Mata R. (2012) Cognitive Bias. In: V.S. Ramachandran (ed.) The Encyclopedia ofHuman Behavior, vol. 1, pp. 531-535. Academic Press.   
[35]. Badini, Hassan; Momeni, Khosrow (2013). A New Approach to Proving the Validity of the No-Harm Rule Where No Rule Exists in the Field of Civil Liability, Journal of Private Law Studies, No. 3, pp. 19-32.
[36]. Khansari Najafi, Mousa bin Mohammad (2013). Minya al-Talib, Vol. 2. Najaf: Al-Mortazawiyah Publication.
[37]. Persad, Govind (2014). When, and How, Should Cognitive Bias Matter to Law, Minnesota Journal of Law and Inequality, Vol. 32, P. 31
[38]. Zamir, Eyal; Teichman, Doron;. (2014). Behavioral Economics and The Law. New York: Oxford University Press
[39]. institute of the Hozeh and university, (2014). Foundations of Islamic economics,Tehran,SAMT Publication.
[40].  Babaei, Iraj. (2015). Civil Liability Law and Non-contractual Obligations, Tehran: Mizan Publishing.
[41]. Khansari, Ahmad (2015). Iame-al Madarek (Comprehensive Documents), Vol. 5. Tehran: Maktabat-Al-Sedough.
[42]. Rahpeik, Siamak (2016). Civil Liability Rights and Compensation. Tehran: Khorsandi Publications.
[43]. Bariklo, Alireza. (2017). Civil Liability. Tehran: Mizan Publications.
[44]. Safaei, Hossein; Rahimi, Habibollah (2017). Civil Liability (Non-contractual Obligations). Tehran: The Organization for Researching and Composing University textbooks in the Humanities (SAMT) Publications.
[45]. Blanco, Fernando. (2017). Cognitive Bias. In J. Vonk, and T.K. Shackelford (Eds.), Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior, New York. Publisher: Springer, Editors: Jennifer Vonk, tom shackelford.
[46].Zamir, Eyal; Teichman, Doron;. (2018). Behavioral Law and Economics. New York: Oxfored University Press.
[47]. Artman, Morris (2019). Behavioral Economics for Dummies (Mohsen Ranani Trans.). Avand Danesh Publication.
[48]. Ansari, Morteza. (Bita). Makaseb (No-Harm Treatise), Vol. 2. Qom: Taher Publiction.
[49]. Berthet, Vincent. (2022). The Impact of Cognitive Biases on Professionals Decision-making: A review of four Occupational Areas, Journal of Frontiers in Psychology, Volume 12.
 
 
 
 
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 22 تیر 1401
  • تاریخ بازنگری 11 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 03 بهمن 1401