نظام ارزیابی معیارهای حق اختراع در حقوق ایران

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

ساناز علائی ¹

مرتضی اسدلو قراخانلو ²

مختار نعم ²

¹ دانشجوی دکتری، گروه حقوق خصوصی، واحد بین الملل ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

² استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

https://doi.org/10.22067/economlaw.2025.88651.1377

چکیده

اختراع، حاصل و ثمر‌ه تلاش فکری و تراوش ذهنی مخترع است که در قالب یک محصول صنعتی یا فرایند صنعتی متبلور می‌­شود. کسی که اختراع را انجام می‌دهد، حق ثبت آن اختراع را دارد‌. به عبارت دیگر فقط مخترع است که می‌تواند تحت شرایطی تقاضای ثبت اختراع را نماید. و حق ثبت اختراع که با نام‌­های سند ثبت اختراع و پتنت نیز شناخته می­‌شود، نوعی حق انحصاری است که به مبتکر یک ایده یا مخترع یک روش یا اختراع داده می‌­شود تا در برابر هر نوع سوء استفاده و ادعای مالکیت جلوگیری کند. این حق معمولاً از طرف نهادهای دولتی و خود دولت یا نهادهایی داده می­‌شوند که در سطح یک منطقه جغرافیایی بزرگ مانند کشورها و قاره­‌ها رسمیت دارند و حمایت از اختراعات و نوآوری­‌ها توسط دولت‌ها، منجر به رشد اقتصادی کشورها می‌­شود و بر طبق حقوق ایران برای اینکه یک اختراع واجد شرایط اخذ ثبت اختراع باشد، باید شرایط و معیارهای لازم را داشته باشد. که این معیارها شامل این است که اختراع باید؛ جدید باشد، شامل یک گام ابتکاری باشد، کاربرد صنعتی داشته باشد، امکان افشاسازی داشته باشد و در قسمت استثنائات ثبت نیز قرار نگیرد.  بدین ترتیب در نوشتار حاضر، با روشی توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر منابع معتبر به نحوه‌ی ارزیابی معیارهای مورد نیاز برای ثبت اختراع در حقوق ایران پرداخته شده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که در حقوق ایران برای احراز شرط گام ابتکاری؛ بر طبق ماده (۲) قانون ۱۳۸۶؛ "فن یا صنعت قبلی" و "شخص با مهارت معمولی در دانش" دو ابزار بسیار مهمی هستند که برای ارزیابی گام ابتکاری اختراعات مورد استفاده قرار می‌­گیرند. و معیار ارزیابی برای شرط کاربرد صنعتی در حقوق ایران، معیار فنی است که عبارت است از اینکه، اختراع مورد ادعا در زمان تقدیم اظهارنامه، کاربردی مشخص در حوزه‌ای خاص را نشان دهد. همچنین برای ارزیابی شرایط ماهوی اختراع مانند شرط گام ابتکاری و شرط کاربرد صنعتی، اداره ثبت اختراع می‌تواند از معیارهای ثانوی مانند موفقیت تجاری اختراع، نیازهای طولانی مدت اما برآورده نشده به یک فناوری و عدم موفقیت دیگران در دستیابی به اختراع ادعایی استفاده کند و همچنین معیار ارزیابی شرط جدید بودن اختراع، بر طبق حقوق ایران این است که، اختراع قبل از تاریخ تقاضای ثبت یا تاریخ اظهارنامه حق تقدم، از طریق انتشار، افشای شفاهی، استفاده عملی، یا از هر طریق دیگری برای عموم افشا نشده باشد. بنابراین اختراعی تازه به شمار می‌آید که در آن زمان داخل در وضعیت فنی موجود نباشد.

کلیدواژه‌ها

ثبت اختراع

جدید بودن

کاربرد صنعتی

گام ابتکاری

موضوعات

• حقوق مالکیت فکری

---

مراجع

•   

  • Abbasi, S.; Akhgar, B. (2012). Management of intellectual property: Invention, Trademarks, Industrial plans (1rd ed.). Tehran: Jangal Publication. (In Persian).
  • Bagheri, K.; Kebriaei, M.; Azizi Moradpoory, H. (2012). Public access to Iran's invention information, why and how. Specialized Magazine of Parks and Growth Centers, 8(30), 40-63. (In Persian).
  • Bagheri, K. (2013). An analytical look at the performance of Iran's patent system. Approach Journal, 55, 1-30. (In Persian).
  • commission of the European communities. (1973). The new European patent law,the main features of the two European patent conventions. (Office for official publication of the European communities No.)
  • Connor, E.; Baccelli, M.; Wezenbeek, B.; Bouwelen,F.; Lorenz,M.; Muller,M.; Vocke,H.; Prub,T.; Osterrieth, J. (2022). Driven by technology: patenting before the European patent office. Hoffmann Eitle Quarterly, 4(2), 1-20. http://www.hoffmanneitle.com/en/legal-notice/
  • Daniel, C.; Gaten, B. (2012). The European patent office, an introduction to patent in Europe.(European patent office (EPO) publication). http://epo.org/european patent office.pdf
  • Ebrahimi, M. (2010). Measuring the strength of Iran's patent laws. Legal Research Journal, 19, 1-25. (In Persian).
  • European patent office (EPO) as designated or elected office. (2013). PCT applicant's Guide, 1-44.
  • Faramarzi, N.; Bagheri Fard, A. A. (2018). Support for new technologies is an undeniable requirement. National Conference of Humanities Scientific Studies and Researches . Tehran. Iran. 2018. (In Persian).
  • Ghasemi, A. (2015). Easy patent training, commercialization, branding (1rd ed.). Tehran: Work and University Publication. (In Persian).
  • German patent and trademark office.(2022).Patents.(German patent and trademark office publication No.80331) http://www.dpma.de/english
  • Golchehreh, L.; Kane, J. (2020). United states mission to the European union Intellectual property toolkit. http://www.buyusa.gov/europe
  • Habiba, S.; Bahadori Jahromi, Z. (2014). An innovative step in nanotechnology inventions. Business Research Journal, 73, 51-77. (In Persian).
  • Habiba, S.; Nazeri, A. (2021). A competent person to file a lawsuit for revocation of a patent certificate. Legal Encyclopedias Journal, 4(13), 60-81. (In Persian).
  • Hakimi Elahi, Gh. H.; Khan Chamani, J.; Kiani Bakhtiary, A.; Mousavi Movahedi, A. A. (2005). Methods and strategies of patenting and its privileges from a legal point of view. Approach Journal, 34, 100-123. (In Persian).
  • Hess, P.; Muller-stoy, T.; Wintermeier,M. (2014). Are patents merely "paper Triger"? Patent Journal, 8(2), 1-33.
  • Jafarzadeh, M. GH.; Mahmoudi, A. (2016). The substantive conditions for protection of patents from the point of view of the judicial procedure and the patent office. Legal Research Journal, 42, 1-45. (In Persian).
  • Jafarzadeh, M. GH.; Seiedin, A. (2019). Amicable deadline for disclosure in patent rights. Private Law Research Journal, 7(27), 30-51. (In Persian).
  • Mcleland, L. N. (2002). What every Chemist should know about patents.ACS Joint Board-council committee on patents and Relate matters, 1-21.
  • Mir Hosseini, H. (2008). Patent rights (1rd ed.). Tehran: Mizan Publication. (In Persian).
  • Mir Shamsi, M. H.; Nazeri, A. (2019). The impact of revocation of the patent certificate on the contracts with regard to the necessity of the patent rights. Business Research Journal, 90, 1-20. (In Persian).
  • Nader Ali, E. (2019). Comparative study and determination of innovative step in inventions. National conference of new and creative ideas in management, accounting legal and social studies. Tehran. Iran. 2019. (In Persian).
  • Najafi, H. (2013). The legal structure and procedure of patent offices; Emphasizing the pathology of evaluating innovative steps in Iran's patent office. Eminence of Rights Journal, 1(5), 50-74. (In Persian).
  • Najafi, H.; Madani, M. (2014). The substantive condition of an innovative step in the mirror of laws and regulations. Legal Research Publication, 25, 20-44. (In Persian).
  • Najafi, H.; Madani, M. (2016). The condition of an innovative step in Iran's patent system. Legal Research Journal, 30(2), 30-53. ( In Persian).
  • Najafi, H.; Madani, M. (2018). Clarifying the means of meeting the condition of innovativeness in patent law; previous art or industry, a person of ordinary skill in knowledge. Legal Research Journal, 34, 20-48. (In Persian). DOI: 10.48300/jlr.2018.67522
  • Nasr Abadi, A. (2005). Substantive conditions of patent recognition, comparative review in Iranian law and Trips agreement. Legal Justice Journal, 51, 1-26. (In Persian).
  • Policy department citizens rights and constitutional affairs.(2015).The European patent office state of play.(Publication OfficeNo. PE10.208) European parliament.http: //europarl. europa.eu/studies 
  • Rubisz, S. (2022). The European patent with unitary effect, opportunities and limitations for innovative projects. Scientific Quarterly,1(57),114-128.
  • Sadeghi, M.; Amini, M. (2012). Causes and effects of patent certificate revocation. Comparative Law Studies Journal, 3(1), 60-87. (In Persian).
  • Sadeghi, M.; Johari, M. (2012). Beneficiary in lawsuits arising from the invention, from the point of view of the law and judicial procedure. Jurisprudence Views Journal, 59, 1-22. (In Persian).
  • Sadeghi, M.; Najafi, H.; Madani, M. (2013). Pathology of the innovative step condition in the patent system. Law and Political Sciences Journal, 43(1), 60-83. (In Persian).
  • Sadeghi, M.; Ramezani Akordi, H. (2015). A comparative study of the concept and effects of the right of priority in patent law. Comparative Law Research Journal, 19(1), 60-86. (In Prsian).
  • Sadeghi, M.; Najafi, H. (2016). A comparative study of the condition of industrial use in patent law. Comparative Research of Islamic and Western Laws Journal, 3(1), 80-104. (In Persian).
  • Salehi Zahabi, J. (2009). Patents, a comparative perspective (1rd ed.). Tehran: Publishing Company Publication. (In Persian).
  • Salehi Zahabi, J. (2010). Novelty is the characteristic of every invention. Faculty of Law and Political Sciences Journal, 40(4), 80-103. (In Persian).
  • Scellato,G.; Calderini,M.; caviggioli,F.; Franzoni,C.; Ughetto,E.; Kica,E.;  Rodriguez,V. (2011). Study on the quality of the patent system in Europe. Official Journal of the European Union, 2(1), 1-194.
  • Sheikhi, M. (2013). Legislative strategies in industrial property rights (1rd ed.). Tehran: Khorshidi Publication. (In Persisn).
  • Shobeiri, H.; Najafi, H.(2011). A comparative study of evaluating and verifying the innovative step in inventions. Comparative Law Research Journal, 15(4), 20-45.(In Persian).
  • Shobeiri, H.; Najafi, H. (2013). A comparative study of the substantive condition of the innovative step in the patent. Comparative Law Journal, 100(2), 100-123. (In Persian).
  • Shobeiri, H.; Dehghani, A. (2015). A comparative study of the uniqueness condition in industrial designs and its comparison with the condition of originality. Comparative Law Research Journal, 19(2), 20-48. (In Persian).
  • Singleton, J. (2000). convention on the Grant of European patents (European patent convention) and convention for the European patent for the common market (community patent convention). International Lawyer Journal, 3(8), 119-140
  • Taban, M. R. (2013). Guide to drafting a patent application (1rd ed.). Shiraz: Navid Shiraz Publication. (In Persian).
  • The house of commons European scrutiny committee. (2012). The unified patent court: help or hindrance? (Published by authority house of commons No.HC1799). http:// www.parliament.uk /escom
  • Vozvaie, A.; Sarir, F.; Tabatabaei, M.; Javid, M. J. (2021). Legal, economic and social analysis, the condition of newness of inventions in line with the progress of science and social welfare of the country. Political Socialogy of Iran Journal, 5(7), 1-35. (In Persian). DOI: 10,30510/psi.2022,272610,1524
  • World intellectual property organization (Wipo).(2013).Summaries of conventions, treaties and agreements (Wipo publication No.442E/13). http://www.wipo.int
  • Zahedi, M.; Salamat, S.; Moradi, SH. (2021). A comparative study of stem cell patent conditions in America, Europe and Iran. Medical Law Journal, 15(56), 1-24. (In Persian).