چالش‌های پیش روی سیاست جنایی قضائی ایران در قبال جرائم اقتصادی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه گیلان، ، رشت، ایران.

2 دانشیار حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

چکیده
جرائم اقتصادی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تهدیدها علیه عدالت اجتماعی و اعتماد عمومی، همواره چالش جدی برای نظام عدالت کیفری ایران ایجاد کرده است. این جرائم به دلیل ماهیت پیچیده، ابعاد گسترده و ارتباط تنگاتنگ با ساختارهای سیاسی و اقتصادی، نیازمند سیاست جنایی قضایی کارآمد و تخصصی هستند. با این حال، سیاست جنایی قضائی ایران با چالش هایی مواجه است که موجب کاهش اثربخشی در پیشگیری و مقابله با جرائم اقتصادی شده و ضرورت بازنگری در رویکردهای تقنینی، قضائی و اجرایی را بیش از پیش نمایان می‌سازد. تحقیق حاضر بر اساس روش تحقیق کاملا کمی و از نوع گرایش سنجی است و با استفاده از ابزار پرسش نامه و تحلیل آن ها با کمک از برنامه spss و آزمون رتبه‌بندی فریدمن به‌دنبال پاسخ به این سؤال است که چالش های پیش روی سیاست جنایی قضایی ایران در قبال جرائم اقتصادی چه می باشد و کدام موارد از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و بیشتر مبتلابه است.
در نتیجه می توان عنوان کرد که سیاست جنایی قضایی ایران در برابر جرائم اقتصادی با چالش‌های متعددی مواجه است که مهم‌ترین آنها «سیاست‌زدگی عدالت کیفری» می‌باشد. این مشکل، کارآمدی دستگاه قضایی را کاهش داده و اعتماد عمومی را تضعیف می‌کند. سایر چالش‌ها شامل مسائل ساختاری، نهاد دادسرا و ضابطان دادگستری هستند. برای بهبود وضعیت، بازنگری اساسی در رویکردها، کاهش تأثیر عوامل سیاسی و تقویت سازوکارهای تخصصی و شفاف ضروری است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

  1. Ayat, A, Pakzad, B, Alipour, H, & Saber, M. (2019). Justification of Differential Proceedings for Economic Crimes: Threat of Crime or Dangerousness of the Offender? Criminal Law Research, No. 28. (in Persian) : https://doi.org/10.22054/jclr.2019.35507.1755
  2. Abolhasani, S, Dida, M, & Farhoud, N. (2023). Examination of Iran’s Legislative and Judicial Criminal Policy in the Field of Economic Crimes with Emphasis on Islamic Jurisprudence and Iranian Law. Islamic Marketing Research, No. 4. (in Persian)
  3. Ahmadzadeh, R, Mousavi Mojab, D, & Saber, M. (2023). Judicial Permission-Based Criminal Policy in Adjudicating the Crime of Disruption of the National Economic System. Criminal Law Review, No. 2. (in Persian) ; https://doi.org/10.22124/jol.2023.23976.2371
  4. Aghababaei, H, & Ramazani, M. (2024). Challenges of Implementing the Principle of Judicialism: From Judges’ Personal Preferences to Inefficiency of Judicial Institutions. Quarterly Journal of Research and Development in Criminal Law and Criminology, No. 2. (in Persian) ; https://doi.org/10.22034/jclc.2025.2049722.1140
  5. Parastesh, R, Mousavizadeh M, S. (2018). Transformation of Judicial Criminal Policy in Light of the Cultural Approach. Criminal Law Review, No. 17. (in Persian) ; https://doi.org/10.22124/jol.2018.4183.1168
  6. Pourmohammadi, R, Yousefi, M, & Abdolsaleh Shahnoosh Foroushani, M. (2021). The Impact of Judges’ Social Background on Judicial Decisions. Quarterly Journal of Private Law Studies, No. 3. (in Persian) ; https://doi.org/10.22059/jlq.2021.322179.1007530
  7. Sakiani, Z, & Vaezi, A. (2022). Evaluating the Impact of Cognitive Biases on the Quality of Justice in Criminal Court Judges’ Decision-Making. Judiciary Law Journal, No. 119. (in Persian) ; https://doi.org/10.22106/jlj.2021.534564.4300
  8. Hakimiha, S, Al-Hosseini, A-H, & Jabbargolbaghi Masouleh, A. (2022). Challenges of Iran’s Judicial Criminal Policy in Confronting Crimes Disrupting the National Economic System: A Critical Approach to Selected Criminal Court Judgments. Teachings of Islamic Jurisprudence and Criminal Law, No. 3. (in Persian) ; https://www.doi.org/10.30495/jcld.2022.697147
  9. Hakimiha, S, Al-Hosseini A-H, & Jabbargolbaghi Masouleh, A. (2020). Challenges of Iran’s Legislative-Judicial Criminal Policy in Combating Crimes Disrupting the National Economic System with Emphasis on Islamic Jurisprudential Teachings. Iranian Political Sociology, 4(12). (in Persian) ; https://doi.org/10.30510/psi.2022.363975.4030
  10. Heidarizad, A, & Fakhr, H. (2023). Extra-Legal Proceedings: A Critical Examination of the Foundations of Judicial Authorization in Light of the Constitution. Criminal Law Review, 1(27). (in Persian) ; https://doi.org/10.22124/jol.2022.22428.2302
  11. Khodaeian Chegeni, Z. (2012). Comparative Study of Criminal Justice Institutions in France and Iran. Legal Studies Journal of Shiraz University, No. 2. (in Persian) ; https://doi.org/10.22099/jls.2013.1130
  12. Dadkhodaei, L. (2010). The Concept of Economic Crime and Its Developments. Ta‘ali-ye Hoquq, No. 6. (in Persian)
  13. Dadkhodaei, L. (2011). Financial-Administrative Corruption and Criminal Policy Against It with Emphasis on the United Nations Convention. First Edition. Tehran: Mizan Publishing. (in Persian)
  14. Delmas-Marty, M. (2023). Major Criminal Policy Systems. Translated by Ali Hossein Najafi Abrandabadi. Tehran: Mizan Publishing. (in Persian)
  15. Rahiminejad, E. (2013). A Review of the Limitations, Obstacles, and Legal Deficiencies in Controlling Economic Crimes in Iran. In Encyclopedia of Criminal Sciences (Collection of New Articles in Criminal Sciences). Tehran: Mizan Publishing. (in Persian)
  16. Rafiei, A, Alinejad, A, & Alamolhoda, H. (2024). A Legal Approach to the Transparency of Judicial-Administrative Processes in the Judiciary with Emphasis on Corruption Deterrence. Quarterly Journal of Public Law Knowledge, No. 1. (in Persian)
  17. Riazat, Z, & Ahmadi Nator, Z. (2024). Challenges of Confronting Economic Crimes in Iranian Criminal Law with Emphasis on Judicial Practice. Financial Law Research, No. 2. (in Persian) ; https://doi.org/10.48300/jfel.2025.499282.1048
  18. Sayebani, A, & Ghahremani.M (2019). Comparative Study of Iran’s Special Courts for Combating Economic Corruption with Emphasis on the Principle of Certainty in Punishment Enforcement. Criminal Law Research, No. 27. (in Persian) ; https://doi.org/10.22054/jclr.2019.39114.1845
  19. Salimi, S. (2009). Money Laundering in International Instruments and the Anti-Money Laundering Bill. Specialized Journal of Theology and Law, Razavi University of Islamic Sciences, Vol. 2, No. 4. (in Persian)
  20. Sayarat, A. (2021). Media Coverage of Economic Crime Proceedings in Light of Fair Trial Principles. Master’s Thesis in Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University of Bandar Abbas. (in Persian)
  21. Abbaszadeh Dibavar, M, Ansari, A, & Amini, M. (2019). Iran’s Legislative Criminal Policy in the Criminalization of Economic Crimes. Quarterly Journal of Political and International Research, Vol. 10, No. 38. (in Persian)
  22. Farajiha, M. (2006). Media Representation of Crime. Scientific-Research Quarterly of Social Welfare, No. 22. (in Persian)
  23. Farhoud, N, Imani, M, & Taherinasab, Seyed Yazdollah. (2023). Comparative Study of Economic Crimes in Iranian and French Law. International Relations Research, 2(49). (in Persian) ; https://doi.org/10.22034/irr.2022.362381.2266
  24. Ghiasi ,J. (2006). Foundations of Criminal Policy in Islamic Government. Tehran: Research Institute of Islamic Sciences and Culture. (in Persian)
  25. Gassin, R. (1992). The Crisis of Criminal Policies in Western Countries. Translated by Ali Hossein Najafi Abrandabadi. Legal Research, No. 10. (in Persian)
  26. Goldoust Juybari, R, Baei, A, & Gholami, H. (2020). Pathology of Iran’s Criminal Policy in the Field of Economic Crimes. Private and Criminal Law Research, No. 43. (in Persian)
  27. Lazerges, C. (2025). An Introduction to Criminal Policy. Translated by Ali Hossein Najafi Abrandabadi. Tehran: Mizan Publishing. (in Persian)
  28. Mahdipour, A. (2011). Differential Criminal Policy in the Realm of Economic Delinquency. Tehran: Mizan Publishing. (in Persian)
  29. Mousavi Mojab, D, Ahmadzadeh, R, & Saber, M. (2023). Judicial Permission-Based Criminal Policy in Adjudicating the Crime of Disruption of the National Economic System. Criminal Law Review, No. 28. (in Persian) ; https://doi.org/10.22124/jol.2023.23976.2371
  30. Mirmohammad sadeghi, H, & Soltani Renani, A. (2023). The Security-Oriented Approach of Iran’s Criminal Policy Toward Economic Crimes: Foundations and Examples. Quarterly Journal of Economic and Commercial Law Research, No. 4. (in Persian) ; https://doi.org/10.48308/eclr.2024.234569.1048
  31. Najafi Abrandabadi, A, & Hashembeigi, H. (2024). Encyclopedia of Criminology. Tehran: Ganj-e Danesh Publications. (in Persian)
  32. Najafi Abrandabadi, A. (1999). History of the Evolution of Criminal Law: Lecture Notes in Criminal Sciences, Master’s Program, Academic Year 1999. (in Persian)
  33. Najafi Abrandabadi, A. (2023). Criminal Policy: From Models to Movements (Preface). In Mireille Delmas-Marty, Major Criminal Policy Systems (5th ed.). Tehran: Mizan Publishing. (in Persian)
  34. Najafi Abrandabadi, A. (1992). Criminal Policy. Legal Research, Nos. 11–12. (in Persian)
  35. Nourzad, M. (2010). Economic Crimes in Iranian Criminal Law. Tehran: Jangal Publications. (in Persian)
  36. Niazpour, A. Criminal Policy Against Economic Delinquency. Tehran: Mizan Publishing. (in Persian)

 

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 31 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 05 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 04 شهریور 1405